Beş Tümel: Cins, Tür, İlinti, Özgülük ve Ayrım

/ 19 Şubat 2015 / / yorumsuz

Beş tümel nedir, kategoriler nedir, Porphyrios ağacı nedir?

Aristoteles, varlıkla ilgili tüm bilgimizi on başlık altında toplamış ve bunlara kategoriler adını vermiştir.

On kategori:  Nicelik, nitelik, görecelik, zaman, yer, durum, iyelik, etki, edilgi ve cevher (töz).

Cevher (töz), Aristoteles’e göre bu kategorilerin içindeki esas belirleyici kategoridir. Cevherin anlamlarını aşağıda verdik:

  • Nesnelerin içinde bulunduğu oluş ve değişime karşın değişmeyen yönü.
  • Fiziksel nesnelerin duyularla algılanamayan, akılla kavranılan yönü.
  • Varlıkların gösterdiği bütün değişimlere rağmen yönü.
  • O varlığın o varlık (insanın insan, ağacın ağaç) olmasını sağlayan yönü.
Aristoteles’e göre bir varlığı bilmek onun cevherini (tözünü) bilmektir. Cevher genelin (tümelin) cevheri ve tekilin cevheri olarak ikiye ayrılır.
  • Genelin cevheri:
İnsan’ın cevheri tüm insanlar için “insanı insan yapan şeydir”.
  • Tekilin cevheri:
Onur’un cevheri, Onur adındaki kişiyi diğer insanlardan ayıran şeydir.

Beş Tümel: Porphyrios ağacı



1.Cins

2.Tür
3.Ayrım
4.Özgülük
5.İlinti

1. Cins:

Altında türlerin sırlandığı şeydir.

2. Tür:

Cinsin altında sıralanan, ortak özellikleri olan ikikavramdan içlemi daha geniş olandır.

3. Ayrım:

Türün cinsten ayrılmasını sağlayan özelliktir. İnsan akıllılık özelliği ile duygulu canlılardan ayrılır.

4. Özgülük:

Yalnız bir türe ait olan ve zorunlu olarak ayırıma bağlı olan özelliktir. Örneğin; kültür ve sosyalleşme insan için birer özgülüktür.

5. İlinti:

Birçok türde ortaklaşa bulunan özelliklerdir. Örneğin; uyumak, büyümek, üremek insanın ilintisidir.


Sonraki konu: Tanım, tanımın çeşitleri ve koşulları

Yorum yaz