Akran zorbalığı nedir? Nasıl önlenir?

/ 9 Ocak 2018 / / yorumsuz

“Akran zorbalığı nedir, akran zorbalığı nasıl önlenir?” konusunda aşağıda iki yazı yer alıyor. Okulda veya sokakta yaşıtlarınızın zorbalığına uğradığınızda ne yapmalısınız?

İçindekiler

Ülkemizde giderek artan akran zorbalığı İngilizce’de “bullying” olarak adlandırılır, Türkçeye “akran zorbalığı” olarak çevrilmiştir. Adından da anlaşılacağı gibi, yaşıt olan çocukların birbirlerine yaptıkları zorbalıktır. Akran şiddeti, okul zorbalığı gibi isimlerle de bilinir.

Bir ya da birden çok öğrencinin, kendilerinden daha güçsüz ve korunmasız durumdaki öğrencileri kasıtlı ve devamlı olarak rahatsız ettiği bir saldırganlık türüdür. Günümüzde teknolojinin yaygınlaşmasıyla birlikte öğrenciler arasında “siber zorbalık” da yapılmaya başlanmıştır. Siber zorbalık, sosyal medya platformları aracılığıyla öğrenciler arasında kasıtlı olarak birini küçük düşürme ve rahatsızlık verme olarak tanımlanabilir.

Okullarda her 4 öğrenciden birinin, bir hafta içinde akran zorbalığına uğradığı biliniyor. Birçok türü bulunan akran zorbalığı eğer engellenmezse, zorbalığa maruz kalan öğrencinin hayatında ömür boyu kalıcı psikolojik yaralara yol açabilir.

Akran zorbalığının türleri

Fiziksel şiddet: Dürtme, itme, tekme atmak, tükürme, ısırma, vurma, kulak çekme, tokat atmak, çelme takmak, kesici ve delici aletlerle saldırmak, cisim fırlatmak, ateşli silahlarla korkutmak vs..

Sosyal şiddet: Oyunlara almama, dışlama, yalnızlığa itme, görmezden gelme, öğrenci hakkında dedikodu ve söylenti çıkarma, iftira atma, haksız şikayetlerde bulunma, öğrenciyle konuşmama ve diğer öğrencilerin de konuşmasını engelleme vs.

Sözel şiddet: Öğrencinin boy kilo, ten rengi, diş yapısı gibi fiziksel özellikleriyle alay etme, gözlüklü olmasıyla veya maddi durumuyla dalga geçme, şivesiyle, peltekliğiyle, kekemeliğiyle alay etme, küçük düşürme amaçlı lakap takma, hakaret etme, sözlü olarak tehdit etmek vs..

Cinsel şiddet: Cinsel amaçlı olarak dokunma, elle veya sözle taciz etme, cinsel çağrışımlı sözcükler kullanma, giysilerini kendi isteği dışında kaldırma veya çıkarma, tecavüz ve hakkında cinsel içerikli iftiralar atma vs..

akran zorbalığıEşyalara şiddet: Öğrencinin elindeki yiyecekleri zorla alma, zorla para alma, eşyalarını çalma, haraç alma, bir şeyler ısmarlatma, defter ya da kitaplarını karalama veya yırtma, eşyalarını izinsiz kullanma vs..

Akran zorbalığı çok yaygın bir saldırganlık türüdür. Ancak az önemsenmesi birçok sorunu beraberinde getirir. Eğer yukarıdaki herhangi bir zorbalığa uğruyorsanız “ana kuzusu” olarak adlandırılmaktan korkmadan ailenize, öğretmenlerinize ve okul müdürüne bu durumu bildirin.

Okul yöneticilerinin birçoğu bu akran zorbalığını yaşın getirdiği bir gelişimsel süreç olarak görüyor ve bu durumu fazla büyütmüyorlar. Kendi okullarında “zorbalık” olamayacağını düşünüyorlar fakat zorbalık tüm okullarda, ilkokuldan liseye kadar her yaşta görülebilir.

Akran zorbalığını öğrencilerin birbirine yaptığı eğlenceli şakalar olarak görmek de en büyük hatalar biridir. Zorbalık, suçtur. Şakanın ayarını kaçırmak zorbalık sınırlarına giriyorsa, okul yönetiminin bu konuda caydırıcı şeyler yapması gerekir.

Okulda zorbalık yapanların büyüdüğünde olgunlaşacağı düşünülür fakat durum böyle değildir. Eğitim hayatında zorbalık yapan öğrencilerin birçoğu, yetişkin olduklarında da kendilerine ve topluma zarar vermeye devam ederler. Bu nedenle zorbalık yapanın gerekli cezayı alması gerekir. Zorbalığa uğrayan kurban da, gerek görüldüğü takdirde psikolojik olarak destek görmelidir.

Yalnızca erkek öğrenciler tarafından zorbalık yapılmaz. Kız öğrenciler arasında da akran zorbalığı yaygındır.

Akran zorbalığı nelere yol açıyor?

* Düşük ya da zayıf benlik algısı
* Kendine güvensizlik
* Kendini değersiz görme
* İnsanlara güvenme ve onları sevme becerisinden yoksunluk
* Şiddete alışma ve uygulayıcı olma
* Öfke ve intikam duygularıyla yaşama
* Uyku ve yeme bozuklukları
* Pasifize olma ve içe kapanma
* Depresyon
* İntihara eğimlilik
* Kaygı ve korku
* Fiziksel ve duygusal gelişimde gecikme
* Okulda başarısızlık
* Madde bağımlılığı
* Evden ya da okuldan kaçma

Eğer siz de okulunuzda akran zorbalığına maruz kalıyorsanız, hemen bir öğretmeninizden, okul müdüründen veya ebeveynlerinizden yardım talep ediniz. Bu yardımı istemek “ispiyonculuk” değildir. Hiçbir öğrenci sizden herhangi bir yönüyle üstün değildir ve size zorbalık yapamaz.

Kaynak yumurtalıekmek

Akran Zorbalığı Nasıl Önlenir?

Akran zorbalığı çocuk psikolojisi açısından çok önemli sonuçları olan bir problemdir. Peki çocuğunuz zorba mı mağdur mu merak ediyor musunuz? Bunun için çocuğunuzun davranışlarınızı iyi gözlemlemeli ve onunla birlikte vakit geçirmelisiniz. 

Akran zorbalığı veya akran istismarı, bir çocuğun okulda yaşayabileceği en olumsuz deneyimlerdendir. Akran zorbalığı çeşitli şekillerde kendini gösterebilir. Fiziksel, duygusal ve sosyal zorbalık olabilir. Fiziksel zorbalık kişinin bedenine ya da sahip olduğu bir mala zarar vermektir. İtmek, eşyalarına zarar vermek,çelme takmak, tehdit etmek şeklinde olabilir. Her boyuttaki zorbalık azdan başlar, mağdurun cevap verememesi durumdan cesaretle şiddeti artar.

Özellikle lise çağında, haraç kesme veya kabadayılık davranışları da gözlenebilir. Duygusal zorbalıkta ise, özgüven ve kendilik değeri hedef alınır. Zorbalığın üçüncü boyutu ise sosyal olandır. Mağdur öğrenciyi küçük düşürme, istenmeyen ilan etme veya hakkında dedikodu çıkartma sosyal zorbalığa girer. Bir çocuğun zorbalığı yapan mı maruz kalan mı olduğunun anlaşılabilmesi için, bu tablonun hangi tarafında kaldığına dikkat edilmesi gerekir. Her iki halde de çocuğun desteğe ihtiyacı olduğu unutulmamalıdır. 

Çocuğunuz Zorba mı Mağdur mu ?

Zorbalığı yapan çocuklar, başka bir öğrenciyi fiziksel, duygusal veya sosyal açıdan sürekli şekilde istismar eder. Güçlerini kötüye kullanıp, mağdur çocuğa zarar verir, en kötüsü bundan pişman da olmazlar. Akranlarına saldırgan davranışlar gösterir ve empati kurmakta zorlanırlar. Fiziksel üstünlüğe de sahiplerse, zorbalık şiddeti artabilir. 

Akran zorbalığına maruz kalan, diğer bir deyişle mağdur öğrenciler ise daha sessiz, hassas ve pasiftirler. Zorbalığa karşılık vermek yerine, geri çekilirler. Bu da zorbalığın artmasına neden olan bir faktördür. Böylece kısır döngüye girilir. Mağdurlar daha içe kapanıktır. Başarıları düşüktür. Çoğunlukla olumsuz düşünme eğilimlidirler ve değişim anlamında yeteri kadar güçlü hissetmezler. Adeta bir öğrenilmiş çaresizlik yaşayarak durumu kabullenmiş görünürler. Kendilerini daha güçlü hissetmelerine yardımcı olabilecek yakın arkadaşlık kurmakta da zorluk çekerler. 

Okulu Kaçıyorsa Çocuk Mağdur Olabilir ?

  • Mağdur çocuklar bu konuda konuşmakta zorlanır.

  • Çocuğunuz okula gitmek istemiyor ve bunun nedenini bir türlü ondan öğrenemiyorsanız, akranlarıyla bir sorun yaşadığından şüphelenin.

  • Fazla korumacı aile yapısında büyüyen çocuklar kendilerini korumayı öğrenmekte gecikir. Bunu fark eden diğer çocuklar süt çocuğu gibi alaycı sözlerle duygusal yıpratmaya gidebilirler.

  • Çocuğunuzu korurken güvenini zedeleyecek aşırılıklardan kaçının.

  • Mağdur çocuğun desteğe ihtiyaç duyduğu bir diğer konu, özgüvenlerini geliştirecek etkinlikler içinde olmaktır.

  • Kendi adına karar vermesini sağlayacak ufak sorumluluklar, evde alınacak kararlarda fikrini almakla destekler verebilirsiniz.

  • Ayrıca arkadaş edinebilmesi için okul sonrası 2-3 kişilik grup etkinliklerine katılmasına da yardımcı olabilirsiniz.

  • Akranlarının zorba davranışlarına maruz kaldığını söyleyen çocuğu ciddiye alın.

  • Bu zor konuyu dile getirdiğinde ebeveyn sen yanlış anlamışsındır gibi bir yaklaşımda bulunursa, çocuğun yalnızlık ve çaresizlik hissi daha da derinleşir ve git gide bana yardım edilemez noktasına gidebilir. 

Aileler Nasıl Davranmalıdır?

Çocuğunuz hangi grupta olursa olsun, bir an önce yardıma ihtiyacı var demektir.

Zorbaysa, yetişkinlik yıllarında suça eğilim gösterir. Mutlaka müdahale edin. Zorbalığı etkileyen en belirgin nedenlerden biri,çocuğun da evinde saldırgan davranışlar ve şiddet görmesidir. Çocuk, kendisine vuran ebeveyne karşılık veremediği için, karşılık verebileceği/üstünde güç uygulayabileceği birinde şiddete başvurur. Zorbalığın diğer nedeni de çocuğun duygusal anlamda yeterli sevgi ve ilgiyi alamamasıdır. Küçük yaşlardan itibaren çocukların ihtiyaçlarını önemseyin, duygusal dünyalarını destekleyin. Evde belirgin sınırlar koyun, zorbalık sergileyen çocuk bu davranışlarının sonuçlarını yaşamalı. 

Kaynak pdrgünlüğü.net

Yorum yaz