Ahlak Felsefesi (Etik)

/ 6 Haziran 2015 / / yorumsuz

Ahlak Felsefesi (Etik)

Temel Kavramları



  • İyi – Kötü
  • Özgürlük
  • Ahlaki karar
  • Ahlaki eylem
  • Ahlaki sorumluluk
  • Vicdan
  • Erdem
  • Ahlak yasası

Temel Soruları

1) İnsan özgür müdür?

  • Determinizm, indeterminizm, otodeterminizm.
  • Determinizm: Özgür değildir, hukuksal, toplumsal, fiziksel, psikolojik vb. engeller ve baskılar.
  • İndeterminizm: Engellere ve baskılara rağmen insan istediği gibi davranma seçeneğine sahip.
  • Oto-determinizm: Otonomi, özerklik. Kendi kararlarıyla kendini sınırlandırma.
  • Fatalizm: Kadercilik.

2) Ahlaki Yargıların Nitelikleri Nelerdir?



Ahlaki Yargılar

  • Eylem alanıyla ilgili yargılardır.
  • Ahlaki bakımdan bir değere sahiptir.
  • Ahlak yargıları zamanla koşulların değişmesine paralel değişir.
  • Değerlerle ilgili yargılardır.
  • Olması gerekeni ifade ederler.
  • Kurallar içerir, normatiftir.

Bilimsel Yargılar

  • Olgusal
  • Nesnel
  • Var olanı

Hangi türden yargılar, hangi değerlerle değerlenir?

  • Dinsel yargılar – konusu eylemler olunca : – Günah – sevap
  • Sanatsal yargılar – konusu estetik objelerdir: – Güzel – Çirkin
  • Mantıksal yargılar – konusu önermelerdir: – Doğru – yanlış

3) Ahlaki eylemin amacı nedir?



Mutluluk ahlakı: Amaç mutluluktur.

  • Sokrates – “Bilgi eylem özdeşliği”
  • Platon – “İyi ideasının bilgisi”
  • Aristoteles – “Ölçülük”
  • Farabi – “Erdem”
  • Aristippos Epikuros (hedonizm)Acıdan kaçınma hazza ulaşma
  • AntisthenesDiogenes – Kıbrıslı Zenon (Kynizm)
  • Doğal yaşam ve doğal olmayan kurum ve kurallara karşı kayıtsız kalma
  • Tutkulardan arınma

Fayda Ahlakı: Amaç faydadır.

  • J. Bentham
  • J.S. Mill

Ödev ahlakı: Amaç ödevi gerçekleştirmektir.

  • Kant

4) Evrensel ahlak yasası var mıdır?

Evrensel ahlak yasası yoktur:

  • Hedonizm (Hazcılık): Epikuros – Aristippos
  • Egoizm (Bencilik): T. Hobbes
  • Faydacılık (Bireyin çıkarını önceleyen)
  • Anarşizm: Bakunin, Stirner
  • Nihilizm (Hiçcilik): Nietzsche
  • Egzistansiyalizm (Varoluşçuluk): J.P.Sartre

Evrensel ahlak yasası vardır:

  • Sezgi – Bergson (Entüisyonizm)
  • Fayda – Bentham ve J.S.Mill (Utilitarizm)
  • Sokrates – Bilgi
  • Platon – İyi ideası
  • Farabi – Erdemin bilgisi
  • Spinoza – Tanrı (Tanrı=Doğa)
  • Kant – Ödev ve niyet

Tasavvufta ahlak yasası:

  • Mevlana
  • Hacı Bektaş-ı Veli
  • Yunus Emre

Her üç Türk İslam Tasavvufçusu da, “Yaradılanı Yaradan’dan dolayı sevmek” ana fikrinden hareket eden bir ahlak anlayışını savunmuştur.

Yorum yaz