Metafor nedir, metafor örnekleri nelerdir, metafor hangi alanlarda kullanılır?

/ 13 Mayıs 2021 / / yorumsuz

Metafor nedir, metafor örnekleri nelerdir, metafor hangi alanlarda kullanılır?

Metafor nedir?

Dilimize Fransızca’dan geçen bu kelime köken olarak Yunanca metaphora kelimesine dayanır. “Meta” sonra, gibi anlamına gelirken “fora (phora)” aktarmak anlamına gelmektedir. Türk Dil Kurumu’na göre metafor kelimesinin anlamı “Eğretileme, benzetme amaçlı mecaz” şeklindedir. Ancak edeni bir sanat olarak bakıldığında metafor ve benzetme arasında bir fark vardır. Metaforda bir durum başka bir durum ile ifade edilir. Metafor, anlaşılması zor soyut kavramları somut hale getirir.

Metafor hangi alanlarda kullanılır?

Metafor edebiyat ve felsefenin yanı sıra psikolojide terapi amaçlı da kullanılır. Psikolojik danışmanların, danışanlarının kavramsal dünyasına hızlı ve etkili bir şekilde girebilmeleri için kavramsal bir araçtır.

Metafor örnekleri nelerdir?

“Evrenin merkezine güneş taht kurmuştur. Bu görkemli tapınakta her şeyi bir anda aydınlatan “Güneş” dediğimiz nur kütlesi için daha saygın bir konum düşünülebilir miydi? Güneşi evrenin lambası, bilge yöneticisi diye övenler olmuştu. Güneş gerçekten tahtına kurulmuş Sultan gibi çevresinde dolaşan gezegenleri, çocukları gibi yönetir.” – Kopernik

“Dünya hayatı, adeta spor müsabakalarına benzemektedir. Burada kimileri seyircidir, kimileri yarışmacıdır, kimileri de maçlarda ticaret maksadıyla bulunmaktadır. Filozoflar, işte bu seyirciler arasında bulunurlar” – Pisagor

“Beden, bir şehre benzer. El, ayak ve (diğer) azalarımız (organlarımız), şehrin sanat erbâbı (sanatkârları) gibidir. Şehvet (duygusu), mâliye müdürü gibidir. Kalb, bu şehrin padişahıdır. Akıl ise padişahın veziridir. Bunların hepsine de padişahın ihtiyacı vardır; memleketin idaresi ancak bunlarla yürür.” – Gazali

“Felsefe, bir ağaç gibidir. Kökleri metafizik, gövdesi fizik ve bu gövdeden çıkan bütün dallar da, öteki bütün ilimlerdir.” – Descartes

“Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak!”
“Çatma, kurban olayım çehreni ey nazlı hilal” -Mehmet Akif ERSOY

“Halk içinde mu’teber bir nesne yok devlet gibi, olmaya devlet cihânda bir nefes sıhhat gibi”- Muhibbi

Metaforlu anlatımlar

Metaforlu anlatım demek; hikaye, benzetme, fıkra, masal, şiir, şarkı sözleri, film replikleri, alıntılar, abartma ekleyerek konuşmak demektir. Bu sayede farklı bakış açılarına vesile olacak şekilde konuşulmuş olur. Metafor kullanmak akılda kalıcı konuşmaktır. Metaforlar ne kadar akılda kalırsa, ne kadar duygulara hitap ederse o kadar motive edici olur. İyi bir metafor yüzlerce kelimeden daha değerlidir. Metaforlarda ayrıntı da bu yüzden yoktur. İyi bir metafor, kolayca zihnimizin dağılmasına neden olabilir. İyi bir metafor iyi sonuç demektir. Metaforlar, basit görünse de derin anlamlar barındırır. Bazı atasözleri de çok güçlü metaforlardır. İş dünyası da güçlü metaforlar kullanır: “Satış kralı” “Pazar elimizde” vs…

Metafor ve hikayeli anlatımlar, kişilerin durumlarını değiştirmek için de kullanılabilir. Metaforlar tepki vermek için kullanıldığında etkili sonuçlar verirler. Kimse nutuk dinlemek istemez. İnsanlar nutuk dinlemeye meraklı değildir. Ancak herkes hikayeleri sever. Yalnız sürekli hikayeler anlatılmasını da sevmezler. Doğru yerde, doğru zamanda ve kıvamında olması yeterlidir. Metaforlar, kelimelerden daha büyük güç ve anlam taşırlar. Genellikle sembollerle ifade edilirler. Sembol ve işaretlere yüklediğimiz anlamlar derin etki bırakır. İşte bu anlamlar, bir kavramı başka bir şeye benzeterek ifade ettiğimiz her şey metafordur.

Metaforlar tek başlarına bir anlam barındırmayabilirler. Her insan farklı anlayabilir hatta farklı yorumlayabilir. Diyelim ki, hikaye kullanarak metafor oluşturmak istediniz. Bunu yaparken, karşınızdaki kişiye iletişimizle mutlaka yol göstermeli ve sizin istediğiniz sonuca varmasını sağlamalısınız. Metaforlar yardımı ile hedeflediğimiz, kişilerin zihinlerinde derinlere ulaşmak ve vermek istediğimiz mesajı hislerle birlikte derinlere bırakmaktır. Kişinin kendi içsel kaynaklarının bu mesajı daha kolay kabul etmesini sağlamak ve bir anlamda hedefimize ulaşmamızı sağlar.

Metaforlu anlatım dolaylı yoldan anlatımı da sağladığı için, olayları ve anlatılanları kişiselleştirmeden mesajın kaynağa iletilmesini sağlar. Bu sayede de, bilincin direncini kırar ve bilinçaltının ikna edilebilmesinin yolunu açar. Metaforlar aslında sağ beyin ile ilgilidir. Yani, duyusal anlatım için etkili bir araçtır. Benzetmeler, hikayeler, kıyaslamalar metaforlu anlatıma girer. Dil bu bağlamda en iyi metaforlardan biridir. Çünkü söylenilen bir söz, farklı anlamlar taşıyabilir. Metafor kullanmak dilinize zenginlik kazandırır.

İyi bir trans çalışmasında, az çalışma ve çok başarılı sonuç olmalıdır. Ne kadar yerinde metafor kullanılırsa o kadar etkin sonuçlar alınır. İyi bir hikaye ve küçük bir anı anlatmak, kişilerin durumlarının hemen değişmesine neden olabilir. Davranışsal finans alanında tezimi yazarken şunu fark etmiştim. “ekonomi ve finans alanında pek çok sözcük fizikten alınmıştı. Fizik çok fazla üzerinde eğitim aldığım bir alan değildi. Ama şunu net bir şekilde anlamıştım. : “Her şey birbirine bağlıydı ve her şey evrenin yasalarına bağlıydı. Ölü kediyi bile belli bir yükseklikten attığında yerden sekiyordu.”

Her metafor güçlendirir ve sınırlar. Düşüncelerimiz, eylemlerimiz, geribildirimlerimiz kısaca her şey üzerinde etki yaparlar. Bu yüzden kullandığımız metaforlara çok dikkat etmemiz gerekir. Metaforlarımızı bilinçli ve dikkatli seçmemiz gerekir. Oysa zihnimizdeki pek çok metafor bilinçsiz bir şekilde seçilmiştir.

“Borç yiğidin kamçısıdır.”

“10 numara adam”

“Batan geminin malları”

Filmlerde Metafor Nedir?