Pozitif hukuk – Doğal hukuk ayrımı: Pozitif hukuk nedir, Doğal hukuk nedir?

/ 21 Ocak 2018 / / yorumsuz

Pozitif hukuk – Doğal hukuk ayrımı: Pozitif hukuk nedir, Doğal hukuk nedir?

Pozitif hukuk (Mevzu hukuk ya da Müspet hukuk)



Pozitif hukuk (Mevzu hukuk(*) ya da Müspet hukuk olarak da bilinir) belli bir toplumda ve belli bir zamanda yürürlükte bulunan hukuk kurallarının bütünü. 

Pozitif hukuk (Mevzu Hukuk-Müspet Hukuk) = Bir ülkede yürürlükte olan yasa, tüzük, yönetmelik vb.nin bütünü. Bu kurallar yazılı olabileceği gibi, İngiltere’de olduğu gibi yazısız (yazıya geçirilmemiş) de olabilir.

Pozitif hukuku oluşturan kurallar bir ülkede fiilen yürürlükte olan kurallar olmakla birlikte bunlardan bazıları ölü doğmuş ya da uygulama gücünü yitirmiş olabilir.




Doğal hukuk kuramıdoğal hukuk veya doğa hukuku

Herhangi bir yerde uygulanmakta olmayıp fakat uygulanması gereken, hakkaniyete uygun düşeceği düşünülen hukuk kurallarıdır. 

İçeriği doğal olarak var olan, doğal olarak ayarlanmış ve her şeyin üzerinde (her zaman ve her yerde) geçerliliğe sahip bir hukuk olarak tanımlanabilir. Doğal hukuk; insanın akılla erişebileceği, yazılı olmayan hukuk kuralıdır. Bu kuramı destekleyenler arasında Aristoteles ve Thomas Aquinas da yer alır ki, Aquinas’ın tavrı Katolik Kilisesi tarafından da kabul edilmektedir. Doğal hukuk kuramı, gerek etik gerekse hukuk felsefesi açısından büyük önem taşımaktadır ve farklı filozofları farklı yönlerde etkilemiştir.




Ayrıca insan sevgisini ve saygısını konu alan hukuk dalıdır. Doğal hukuk, etiğin konusu olan soyut adalet anlayışını hukukun nihai amacı olarak gören, insanların doğuştan bir takım hakları (özgürlük, eşitlik, yaşama hakkı..) olduğunu söyleyen ve bu hakların yer veya zamana göre değişemiyeceğini savunan hukuk anlayışıdır. Doğal hukuk, niteliği gereği hukuki pozitivizme karşıdır. Doğal yasanın, doğa tarafından belirlendiği ve bu nedenle evrensel olduğu ileri sürülür.

Doğal Hukuk yaklaşımının önemli görünümlerini  Platon ve Cicero’da bulmak mümkündür, düşünceye sistematik biçimini veren ise Thomas Aqunias olmuştur. Doğal yasa teorileri, İngiliz Ortak Yasa’sının gelişiminden geniş bir etki görmüş olsa da büyük oranda Thomas Aquinas, Francisco Suárez, Richard Hooker, Thomas Hobbes, Hugo Grotius, Samuel von Pufendorf, John Locke, Francis Hutcheson, Jean Jacques Burlamaqui ve Emmerich de Vattel tarafından biçimlendirilmiştir. Doğal yasa ve doğal haklar arasındaki kesişim nedeniyle, Birleşik Devletler Bağımsızlık Bildirisi’nin bir öğesi olarak ve Fransa İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi’nde ve 3 Mayıs 1791 tarihli Polonya Anayasasında kaynak olarak alınmıştır. Amerika Birleşik Devletleri’ni kuran bildirge devletleri, Doğal Yasa tabanında kurulmuştur.




(*) Mevzu ile mevzuat sözcüklerinin karıştırmayın. Pozitif Hukuk, Doğal Hukuk‘un zıddına, mevzuatı (yasa, yönetmelik, genelge v.s. gibi yazılı hukuk kurallarını) da kapsayan insan eliyle-aklıyla mevzu (va’z edilmiş, konulmuş) bir hukuktur. Pozitif Hukuk’u Mevzu ile ifade etmede bir başka incelik daha var. Mevzu sözcüğü aynı zamanda “yalan” ve “uydurma” gibi anlamlara da gelir. Bu açıdan bakıldığında Pozitif Hukuk, Doğal Hukuk karşısında uydurma olan, uzlaşımsal olan hukuktur.