Mantık 2010 LYS Testi Çöz

/ 17 Haziran 2015 / / yorumsuz

Mantık 2010 LYS Testi Çöz

2010 LYS – 4 Felsefe Grubu Testi Sosyoloji soruları ve çözümleri aşağıda

21.

Aşağıdaki akıl yürütmelerden hangisinde analoji kullanılmıştır?

A)   Bütün çift sayılar ikiye tam bölünür.

      2500 çift sayıdır.

      O hâlde 2500 ikiye tam bölünür.

B)   Ayşe ve Ceren dans etmekten hoşlanan iki iyi arkadaştır.

      Ayşe pop müzikten hoşlandığına göre

      Ceren de pop müzikten hoşlanır.

C)   Gördüğüm bütün kargalar, serçeler ve güvercinler uçuyordu.

      Demek ki bütün kuşlar uçabilir.

D)  Her zaman hava kara bulutlarla kaplandığında yağmur yağıyor.

     Bugün de hava kara bulutlarla kaplandı.

     O hâlde yağmur yağacak.

E)   Didem düzenli ders çalışarak başarılı oldu.

      Deniz de düzenli ders çalışarak başarılı oldu.

      O hâlde düzenli ders çalışan herkes başarılı olur.

Çözüm:

Soru, Mantığa Giriş konularından olan Akıl Yürütme Çeşitleri ile ilgilidir.

A ve D seçeneklerinde tümdengelimsel,

C ve E seçeneklerinde tümevarımsal akıl yürütme vardır.

B Seçeneğindeki çıkarım benzeşime dayalı bir analojidir.

Cevap: B

22.

Aşağıdaki şekil, kavramlar arası ilişkiler göz önüne alınarak çizilmiştir.

2010-lys-mantik-sorulari-22

Buna göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Sanatçı ve müzisyen kavramları arasında ayrıklık ilişkisi vardır.

B) Sanatçı ve müzisyen kavramları arasında eksik girişimlik ilişkisi vardır.

C) Sanatçı ve ressam kavramları arasında tam girişimlik ilişkisi vardır.

D) Ressam ve müzisyen kavramları arasında eşitlik ilişkisi vardır.

E) Müzisyen ve ressam kavramları arasında eksik girişimlik ilişkisi vardır.

Çözüm:

Kavramlar Mantığı Ünitesinden Kavramlar Arası İlişkiler konusundan bir soru:

Soruda verilen şekle göre:

Ressam ve müzisyen kavramları arasında Ayrıklık

Sanatçı ve Ressam kavramları arasında Tam Girişimlilik,

Sanatçı ve Müzisyen kavramları arasında da yine Tam Girişimlilik ilişkisi vardır.

Cevap: C



23.

Bir özne, bir yüklem, bir de bağdan oluşan ve tek bir yargı dile getiren önermeler “basit önerme” olarak tanımlanabilir.

Bu tanıma göre aşağıdakilerden hangisi basit önermedir?

A) Ankara en güzel başkenttir.

B) Ali düne kadar ders çalıştı.

C) Platon Aristoteles’ten daha yaşlıdır.

D) Perşembenin gelişi çarşambadan bellidir.

E) Bütün düşünenler insandır.

Çözüm:

“Bütün düşünenler insandır.” Önemesi, basit önermenin şartlarını taşıyan tümel olumlu bir basit önermedir. Klasik Mantıkta tek yargı bildiren, iki terim (özne= Bütün insanlar ve yüklem= düşünen) ve bir bağdan (dir) oluşan bu türden önermeler basit önermedir. Diğer seçeneklerde bileşik (bileşiği açık veya gizli) önermeler yer almaktadır.

Cevap: E

24.

Bir önermenin niteliğini değiştirmeden, doğruluk değerine de dokunmadan öznesini yüklem, yüklemini özne yapma biçimindeki akıl yürütmeye düz döndürme denir.

     Buna göre “Bütün insanlar canlıdır.” önermesinin düz döndürmesi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bütün canlılar insandır.

B) Bazı canlılar insan değildir.

C) Hiçbir canlı insan değildir.

D) Bazı canlılar insandır.

E) Bütün insan olmayanlar canlı değildir.

Çözüm:

Soruda önermenin niteliğini değiştirmeden (niceliğin değişmemesi gibi bir şart yok!) öznesini yüklem, yüklemini özne yaparak düz döndürmenin yapılacağı belirtilmiş. Buna göre “Bütün insanlar canlıdır” önemesinin düz döndürmesi: “Bazı canlılar insandır.” Önermesi olur.

 Cevap: D

25. Bütün metaller ısı iletir.

          Bakır metaldir.

          O hâlde bakır da ısı iletir.

         Yukarıdaki kıyas örneğinin terimleri, sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru şekilde verilmiştir?

Küçük terim – Orta terim       – Büyük terim

A)   Bakır             – Metal           – Isı iletir

B)   Metal             – Bakır           – Isı iletir

C)   Isı iletir           – Metal           – Bakır

D) Isı iletir           – Bakır           – Metal

E)   Bakır             – Isı iletir         – Metal

Çözüm:

Soruda verilen çıkarımın terimlerini kaplamı en dar olandan en geniş olana doğru sıraladığımızda; aynı zamanda Küçük, Orta ve Büyük terimi de belirlemiş oluruz. Buna göre; Bakır < Metal < Isıyı iletenler sıralaması bize sorunun doğru cevabını da verir.

 Cevap: A

26.

Bir sembolik çıkarım aşağıdaki yorumların hangisini aldığında geçersizdir?

A) Öncüllerin tümü doğru, aynı zamanda sonuç doğru.

B) Öncüllerin tümü doğru, aynı zamanda sonuç yanlış.

C) Öncüllerin bazıları doğru, aynı zamanda sonuç yanlış.

D) Öncüllerin bazıları doğru, aynı zamanda sonuç doğru.

E) Öncüllerin bazıları yanlış, aynı zamanda sonuç doğru.

Çözüm:

Çıkarımların geçerlilik denetlemesiyle ilgili kuralları anımsayalım: Bir çıkarımda öncüller doğru, sonuçta doğruysa çıkarım geçerlidir. Aynı şekilde öncüllerin ve sonucun birlikte yanlış olması halinde ve öncüller yanlışken sonucun doğru olması halinde de çıkarım geçerlidir. Ancak; öncülle doğruyken sonuç yanlış ise çıkarım geçersiz olur. (Koşul önermesinin doğruluk fonksiyonu tablosundaki yorumuyla paralelliğe dikkat edin!)

Cevap: B



27.

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer alan önermeler birbiriyle eş değerdir?

A)   “p ⇒ q” ile “~p V q”

B)   “p  q” ile “p ⇒ ~q”

C)   “p V q” ile “~p V ~q”

D) “~(p  q)” ile “~p  ~q”

E)   “p ↔ q” ile “(p  ~q)  (p V q)”

Çözüm:

Bu soruda cevaba gitmek için, eşdeğerlik (De Morgan) kurallarını bilmek veya doğruluk fonksiyonu tablosunda önermeleri yorumlamak şeklinde iki yol var.

Birinci yoldan gitmek için De Morgan kuralları:

1.   ~ (p  q) ~ p ~ q
2.   ~ (p  q) ~ p ~ q
3.   p  q ~ q
4.   ~ (p  q) ≡ p ~ q
5.   p  (p  q) v (~ p ~ q)
6.   ~ (p  q)  (p ~ q) v (~ q)

De Morgan kurallarının 3’üncüsü cevabı vermektedir.

İkinci yol, (yorumlamak) uzun gibi görünmekle birlikte, doğru cevap A seçeneğinde olduğu için (bunun bir tesadüf olmadığını, soruyu kolaylaştırmak için bilinçli olarak yapıldığını zannediyoruz) ilk denemede doğru cevaba ulaşmak mümkün olacaktır.

Eşdeğerliğin koşulu, iki önermenin de aynı yorumlamada aynı doğruluk değerini almasıdır. Aşağıdaki doğruluk fonksiyonu tablosunda da görüleceği üzere: p ⇒ q ve “~p V q önermeleri eşdeğerdir.

p q

~p

p ⇒ q

“~p V q

D D

D Y

Y D

Y Y

Y

Y

D

D

D

Y

D

D

D

Y

D

D

Cevap: A

28.

           I.       p ↔ ~q

           II.      p ∧ q

          III.      ~ (p V q)

          IV.     ~ (p ↔ q)

          V.      p ⇒ q

Yukarıdaki önermelerden hangilerinin çözümleyici çizelge ile tutarlılığının denetlenmesinde “alt alta yazma” kuralı uygulanır?

A) I ve II           B) I ve III        C) II ve III          D) III ve IV          E) IV ve V

Çözüm:

Bu soruda cevaba gidebilmek için çözümleyici çizelgede alt alta yazma ve çatal açma kurallarının hangi önerme eklemlerinde (hangi bileşik önerme çeşitlerinde) kullanıldığını bilmek gerekiyor. Alt alta yazma kuralı Tümel Evetleme (∧) önermesinde kullanılır. Çatal açma ise Tikel Evetleme (V) önermesinde kullanılır. Diğer önerme eklemlerinde alt alta yazma mı, yoksa çatal açma kuralının mı kullanılacağını belirlemek için De Morgan (eşdeğerlik) kurallarına başvurulur. Buna göre, önce, verilenler arasındaki tümel evetleme ve tikel evetleme önermelerini görmek; diğer önermelerin de eşdeğerlerini görmek gerekiyor.

I.       (p ↔ ~q) ≡ (p  ~ q) (~ p  q)
Ana eklem V olduğu için çatal açılır.

II.      p ∧ q
Ana eklem ∧ olduğu için alt alta yazılır.

III.     ~ (p V q)  ≡ ~ p ∧ ~ q
Ana eklem ∧ olduğu için alt alta yazılır.

IV.     ~ (p ↔ q) ≡ (p ∧ ~ q) (~ p ∧ q)
Ana eklem V olduğu için çatal açılır.

V.      p ⇒ q  ≡ ~ p q
Ana eklem V olduğu için çatal açılır.

Buna göre, alt alta yazma kuralı II. ve III. Önermelerde uygulanır.

Cevap: C



29.

    (p ⇒ q) ∧ (q ↔ r ) önermesi için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A)   p doğru aynı zamanda q doğru olduğunda önerme doğru olur.

B)   p doğru aynı zamanda r doğru olduğunda önerme doğru olur.

C)   p doğru, q doğru, r doğru olduğunda önerme yanlış olur.

D) p yanlış, q yanlış, r yanlış olduğunda önerme doğru olur.

E)   p yanlış, q doğru, r yanlış olduğunda önerme doğru olur.

Çözüm:

Soruda verilen önermenin hangi durumda doğru değerini alacağını görmek için önce: Tümel Evetleme (∧) önermesinin doğruluk koşulunu, Sonra da ayrı ayrı Koşul () ve Karşılıklı Koşul ()önemelerinin doğruluk koşulunu bilmek gerekiyor.

Doğruluk fonksiyonu tablosunda sekiz satırlık bir işlemle bu görülebilir. Ancak biz ana bileşenler durumunda olan:
(p q) ve (q r) önermelerinin her iki bileşen de Y (yanlış)ken D (Doğru) değerini alacağını ve Tümel Evetleme önermesinin de ancak, her iki bileşen de D (Doğru)yken D (Doğru) değerini alacağını belirtelim. Tabloda seçeneklerde verilen durumların sonuçlarını gösterelim:

 

 

Seçenekler

Seçeneklerde verilen doğruluk değerleri

Seçeneklerde verilen doğruluk değerleri

1. Ana Bileşen

2. Ana Bileşen

Önerme

p q

r

p q

q r

(∧) önermesi

A)

B)

C)

D)

E)

D D

D –

D D

Y Y

Y D

D

D

Y

Y

D

Yorumsuz

D

D

D

Yorumsuz

D

D

D

Y

Yorumsuz!

Yorumsuz!

D olur!

D olur!

Y olur!

D seçeneğinde alt bileşenlerin üçü de Yanlış verilmesine rağmen, ana bileşenler Doğru ve sonuçta Tümel Evetleme önermesi de Doğru olur.

Cevap: D

30.

    ∃x (Fx⇒Gx) önermesinin “E : {a,b,c} ” evrenindeki açılımı aşağıdakilerden hangisidir?

A)   (Fa⇒ Gb)∨ (Fb⇒ Gc )∨ (Fc ⇒ Ga)

B)   (Fb⇒ Ga)∨ (Fb⇒ Gb)∨ (Fc ⇒ Ga)

C)   (Fc ⇒ Gc )∨ (Fc ⇒ Ga)∨ (Fc ⇒ Gb)

D) (Fa⇒ Ga)∨ (Fa⇒ Gb)∨ (Fc ⇒ Gc )

E)   (Fa⇒ Ga)∨ (Fb⇒ Gb)∨ (Fc ⇒ Gc )

Çözüm:

∃x (Fx⇒Gx)  önermesi bir tikel önerme olduğu için E evrenindeki elemanların her birini x’in yerine koyarak özellememiz ve Tikel Evetleme (∨ ) eklemiyle birbirine bağlamamız yeterlidir. Bu nedenle cevap E’dir.

Cevap: E

Yorum yaz