2012 LYS Mantık Soruları ve Çözümleri

/ 20 Haziran 2015 / / yorumsuz

2012 LYS Mantık Soruları ve Çözümleri

2012 LYS Felsefe Grubu (Psikoloji – Sosyoloji – Mantık) soruları ve cevapları aşağıda yer alıyor.

21.

Verilen bir önermenin doğruluk değerini (yani doğru mu yanlış mı olduğunu) bilemeyebiliriz. Ancak her önerme ya doğrudur ya da yanlıştır. Mantıkta öncül olarak kullanılan önermeler ister doğru ister yanlış olsun doğru sayılarak işlem görür. P gibi bir önerme Q gibi bir önermeyi içeriyorsa P’yi doğru saydığımızda Q’yu da doğru saymamız gerekir. “P’nin gerçekten doğru mu, yoksa yanlış mı” olduğuna mantık değil, P’nin ait olduğu bilim dalı cevap arar.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisinin doğruluğunun mantığın ilgi alanı içinde olduğu söylenebilir?

A)    Hidroklorik asitte çinko erir.

B)    Cisimler boşlukta sabit bir ivmeyle düşerler.

C)    2 x 15 = 30

D)    Aynı şeye benzeyen iki şey birbirine benzerdir.

E)    Dünya, Güneş Sistemi’ne ait bir gezegendir.

ÇÖZÜM:



Mantığa Giriş Ünitesinde yer alan Bilgi Doğrusu ve Mantık Doğrusu konusuyla ilgili bir soru. Bilimlerin konusunu oluşturan ve bilimsel araştırmalarla saptanan doğruluk “Bilgi Doğrusu”dur. Seçeneklerden A, B, C, ve E seçeneklerindeki yargıların doğruluğu bir sayıltı veya kabule bağlı olarak değil, bilimsel bir araştırma veya işlemle saptanabilen doğruluklardır. Oysa “Aynı şeye benzeyen iki şey birbirne benzerdir.” yargısı doğruluğu sadece mantıksal olarak bilinen bir yargıdır (Aynı zamanda analoji adı verilen çıkarımların da temel dayanağıdır).

Cevap: 21. D

22.

Akıl ilkelerinden “çelişmezlik” ve “üçüncü hâlin imkânsızlığı” ilkelerini de “özdeşlik” ilkesi kapsamında gören anlayışa göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi özdeşlikle ilişkilendirilebilir?

A)    p ⇒ q önermesi geçersizdir.

B)    A  Λ ~ Α önermesi yanlıştır.

C)    Eşkenar üçgenler birbirine benzerdir.

D)    A = B v C ifadesi doğrudur.

E)    Geçerli bir önerme her koşulda doğru değeri alır.

ÇÖZÜM:

Soruda Akıl (Mantık) ilkelerinden çelişmezlik ve üçüncü halin imkansızlığı ilkesini özdeşlik ilkesinin türevi olarak kabul eden anlayışa değinilmiştir. Gerçekten de özdeşlik, çelişmezlik ve üçüncü halin imkansızlığı ilkeleri yeter sebep ilkesinden ayrılır, temel mantık ilkeleri olarak öne çıkar. Çünkü bu üç ilke yeter sebep ilkesinden  sembolik mantık diline çevrilebilmesi ve aralarındaki eşdeğerlik ilişkisi nedeniyle ayrılır. B seçeneğinde verilen “A Λ ~ Α önermesi yanlıştır.” yargısı çelişmezlik ifadesinin sembolik ifadesidir. (Çelişmezlik ilkesi bir şey aynı anda hem kendisi, hem de kendisi olmayan olamaz, der ve sembolik olarak ~ (A Λ ~ Α) yani, “Bir şey hem A, hem de A olmayan olamaz” şeklinde ifade edilir.)

Cevap: 22. B

23.

I.      Birbiriyle çelişen veya bağdaşmayan düşünce, inanç ve iddialara zihinde yer           vermemek

II.      Yeterince ve güvenilir yoldan belgelenmemiş hiçbir iddia veya teoriyi doğru             kabul etmemek

III.    Parlak ve akla yakın düşünce veya teorileri benimseyip test etmeye gerek              duymamak

Mantıklı bir kişi yukarıdakilerden hangilerini benimsemelidir?

A)      Yalnız I

B)      Yalnız II

C)     I ve II

D)     I ve III

E)      I, II ve III

ÇÖZÜM:

Mantığın insan yaşamına kazandırdıkları, mantığın yararları veya işlevleri ile ilgili bir soru. Mantıklı insan fikirlerin sadece parlak oluşlarına bakmaz. Ancak çelişkili yargı ve düşüncelere yer vermemek (I); belgelenmemiş (kanıtlanmamış) iddia ve teorileri doğru kabul etmemek (II) mantıklı kişinin yapması gerekenlerdir.

Cevap: 23. C

24.

Çocukların okul gezisi için annelerinden istenen izinle ilgili aşağıdaki durumlar söz konusudur:

I.      İzin isteğini tüm anneler onayladı.

II.     İzin isteğini hiçbir anne onaylamadı.

III.    İzin isteğini bazı anneler onayladı.

IV.    İzin isteğini bazı anneler onaylamadı.

Buna göre, yukarıda yer alan önermelerden hangi ikisi çelişiktir?

A)    I ve II

B)    I ve III

C)    II ve III

D)    II ve IV

E)    III ve IV

ÇÖZÜM:



Eski müfredatta önermeler arası ilişkilerden karşı olum ilişkileri, yeni müfredatta doğrudan çıkarımlardan karşı olum çıkarımları konusu içinde geçen karşı olum çeşitlerinden birisi de çelişik önermelerdir. (Karşı Olum Çıkarımları ve karşıt önermeler konu anlatımı için tıklayın!) II. İzin isteğini hiçbir anne onaylamadı. ve III. İzin isteğini bazı anneler onayladı. önermelerinin çelişik önermeler olduğu görülür.

Cevap: 24. C

25.

I.      Defterimi nereye koydun?

II.     Hey elinde kitap olan!

III.    Keşke o defteri kullanmasaydım.

IV.    Aradığın defter masanın üzerindeydi.

V.     Defteri veya kitabı al.

Numaralandırılmış bu ifadelerle ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

A)    I. cümle önermedir, çünkü soru cümlesidir.

B)    II. cümle önermedir, çünkü ünlem cümlesidir.

C)    III. cümle önermedir, çünkü dilek cümlesidir.

D)    IV. cümle önermedir, çünkü yargı cümlesidir.

E)    V. cümle önermedir, çünkü emir cümlesidir.

ÇÖZÜM:

Önermeler Mantığı ünitesinden Önermenin Yapısı ve Özellikleriyle ilgili bir soru. Bir cümlenin önerme olması için: 

1. Bir yargı bildirmesi (istek, dilek, emir, soru, rica bildiren cümleler önerme değildir) gerekir;

2. Bir doğruluk değerine sahip olmalıdır [doğru veya yanlış olan) cümlerler önermedir (yargı bildirmeyen (örneğin, dilek veya emir bildiren) cümlelerin doğruluk değeri de olmaz];

3. Yapısında en azından özne ve yüklem olmak üzere iki terim ve bir bağ bulunmalıdır.

Bir yargı cümlesi diğer iki koşula da sahip olur. D seçeneğindeki cümle (1) yargı bildiren, (2) doğru veya yanlış (bir doğruluk değerine sahip) olan ve (3) özne (aradığın defter) ve yüklem (masanın üzerinde) ve bağ (di)a sahip oaln bir önermedir.

A seçeneğinde bir soru, B de bir seslenme (ünleme-nida:)), C de temenni (dilek) ve E de emir cümlesi var.

Cevap: 25. D

26.

Bir iddiada bulunurken önce öncüllerin, sonra sonucun ileri sürülmesi mantık öğretiminde benimsenen düzgün biçimdir. Uzun ve kısaltılmış olarak dile getirilebilen bu düzgün biçimin kısaltılmamış hâline şu örneği verebiliriz: “Tüpteki sıvı, mavi turnusolü kırmızıya dönüştürmektedir. O hâlde bu sıvı asittir.”

Aşağıdaki ifadelerden hangisi, bu düzgün biçime uygun değildir?

A)    Serçe kuş olduğundan kanatlıdır.

B)    Yağmur çiseliyordu ve hava soğuktu.

C)    Ali çok şişmanlayacak, çünkü durmadan yiyor.

D)    Ahmet’in başarılı olmasının nedeni çok çalışmasıdır.

E)    Yağmur yağdığından yollar ıslaktır.

ÇÖZÜM:

Soruda iddia diye belirtilen şeyin teknik karşılığının çıkarım olduğunu anlıyoruz. Çünkü bir düzgün biçimin önce öncüllerin sonra sonucun ileri sürülmesi, ortaya konulması olduğu söyleniyor. B seçeneğindeki bileşik bir önermedir, bir tümel evetleme önermesidir, bir çıkarım değildir. Diğer seçeneklerde bir öncül ve bir sonuçtan oluşan birer iddia (çıkarım) vardır. A’da entimem (kısaltılmış kıyas); C, D ve E’de delilli kıyas vardır.

Cevap: 26. B

27.

I

II

III

IV

P q r

p Λ q

(p Λ q) ⇒ r

q ⇒ r

p ⇒ (q ⇒ r)

D D D

D

D

D

D

D D Y

D

Y

Y

Y

D Y D

Y

D

D

D

D Y Y

Y

D

D

D

Y D D

Y

D

D

D

Y D Y

Y

D

Y

D

Y Y D

Y

D

D

D

Y Y Y

Y

D

D

D

Verilen doğruluk tablosuna göre, aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

A)    I. tutarlıdır.

B)    II. Önerme tutarlıdır.

C)    II. Ve III. önermeler eşdeğerdir.

D)    III. önerme geçersizdir.

E)    IV. önerme geçerlidir.

Cevap: 27. E



28.

Aşağıdakilerden hangisi, çok anlamlılığa yol açar?

A)    p ⇒ q ⇒ r

B)    (p ⇒ q) V r

C)    p Λ q Λ r

D)    q ⇒ (p V r)

E)    p V q V r

Cevap: 28. A

29.

2012-lys-mantik-sorulari-29

Cevap: 29. A

30.

2012-lys-mantik-sorulari-30

Cevap: 30. C

Yorum yaz