Otofaji nedir?

/ 30 Ekim 2017 / / yorumsuz

Otofaji nedir? Bir belediye başkanının istifa konuşmasında kullanmasıyla siyaset literatürüne de giren bir kavram olan otofaji nedir?

Otofajinin (autophagy) biyolojik bir terim olduğu, etimolojik kökenine bakarsak Latincede “auto” ve “phagy” kelimelerinden türediği ve “kendi(kendini)yemek” anlamına geldiği görülür. yani otofaji için hücrenin kendi kendisini yemesi olayı diyebiliriz. ancak bu yemede hücre tamamen kendini sindirmiyor, sadece bir kısmını sindirerek zor koşullar altında ayakta kalmaya çalışıyor ya da kendini yenilemiş oluyor. bir bakıma hücre, otofaji ile stresli bir ortamda kendi kendine yetmeye çalışıyor.

Biyolojik bir bilimsel terimin siyasete girişi, onun daha çok günlük dildeki anlamıyla ilişkilendirilerek olmuştur. Bu haliyle otofaji psikolojik bir rahatsızlığa, kişinin kendi vücut uzuvlarını yeme arzusuna verilen addır.

Otofajinin ilerlemiş boyutu tehlikeli olarak sınırlandırılsa da, tırnak yemek, parmaktan, dudaktan koparılan derileri çiğnemek de bir otofaji örneğidir  ve doktora başvurmak gerekir.

Bu hastalar adeta bir yamyam gibi kendi etini yemektedirler. Hatta bazı hastalar kemiklerini bile kemirirler.

Otofajinin bir çok işlevi olan ve hastalıklarda rol oynayan bir mekanizma; gerek protein agregatlarını, yaşlı mitokondrileri, virüsleri gerekse hücreye girmiş patojenleri yok etmek için hücrenin kullandığı bir yöntem olduğu görülüyor. bahsi geçen hedefler işaretlenir (mesela ubiquitin ile) ardından etrafı çift zarla çevrilir. Tespiti lc3 kolokalizasyonu ile yapılabilir.

Otofajinin hem hastalıklı hücrelerde hem de doğada kendi varlığını sürdürmeye çalışan organizmaların beslenmelerinde başvurulan bir mekanizma olduğu görülür.

Ahtapotların yumurtalarını korumak için avlanamadıkları dönemde bir kollarını yemeleri buna bir örnektir. Detay için bakın!

Nobel Tıp Ödülü’nü bu yıl Japon bilim insanı Yoşinori Ohsumi kazandı. Ohsumi, hücrelerin, parçalanıp yenilenmesiyle ilgili yaptığı araştırmasıyla ödüle lâyık bulundu. Ohsumi çalışmasında otofajiden de söz ediyor.

Ohsumi’nin hücrelerle ilgili araştırması özellikle kanser, parkinson ve şeker hastalığının daha iyi anlaşılması yolunda önemli bir adım olarak görülüyor. İsveç’in Karolinska Enstitüsü’ndeki Nobel Komitesi de buna dikkat çekerek, “Ohsumi’nin buluşu, hücrelerin kendi içeriğini nasıl bölünüp içeriğini geri dönüştürdüğününü anlamamız için bize yeni bir paradigma sunuyor” ifadelerini kullandı.

Komitenin açıklamasında “Ohsuımi’nin buluşu, enfeksiyona vücudun nasıl tepki verdiği ve açlığa adaptasyon dahil bir çok psikolojik hastalığı daha iyi anlamamıza vesile olacak” denildi.

Hücrenin kendi kendisini yemesi (otofaji) sürecinde bir mutasyon hastalığa neden oluyor. Kanser ve sinir hastalıklarında da otofaji sürecindeki anormalliklerin payı var.

Ohsumi bu başarısı nedeniyle Nobel Komitesi’nden 8 milyon İsveç kronu yani 933 bin dolarlık para ödülü de alacak.

 

Yorum yaz