Güdülenme (Motivasyon)

/ 10 Nisan 2018 / / yorumsuz

Güdülenme (Motivasyon)

Güdülenme (Motivasyon) özet konu anlatımı

  • Güdülenmenin temelinde ihtiyaç, dürtü, güdü gibi süreçler yer alır.

İhtiyaç:

  • Organizma tarafından doyurulmak istenen biyolojik, psikolojik veya sosyal türden yoksunlukların (eksikliklerin) tümüne ihtiyaç denir. Organizmanın çoğu davranışı bir takım ihtiyaçlardan kaynaklanır.

Dürtü:

  • Organizmanın hayatını sürdürebilmesi için şart olan bir gereksinimin (bir eksikliğin) giderilmesi için duyulan istektir. Dürtü, fizyolojik bir gereksinimden ileri gelir. Örneğin, açlık, susuzluk, cinsellik v.b. birer dürtüdür.

Not:

Dürtü ve ihtiyaç kavramları karıştırılmamalıdır. Örneğin, belirli bir açlık süresinden sonra, besin ihtiyacı artar. Oysa organizmadaki açlık hissi   (açlık dürtüsü) azalır ve bir süre sonra yok olur.

Güdü ve Güdülenme (Motivasyon) Konu Testi

Güdü:

  • Organizmanın fizyolojik ya da sosyal bir gereksinimini karşılamaya yönelik davranışta bulunması eğilimine güdü denir.

Güdülenme (Motivasyon)

  • Organizmanın bir ihtiyaçtan kaynaklanan dürtü ve güdünün etkisiyle amaca yönelik davranışta bulunmasına güdülenme denir.
  • Güdülenme, davranışa enerji ve yön verir. Organizma, amaca ulaştıktan sonra rahatlar ve başka bir ihtiyaç ortaya çıkıncaya kadar motivasyonu biter.
  • Örneğin, aç insan yiyecek bulmaya çalışır. Üşüyen insan da soğuktan korunmak için türlü önlemlere başvurur. Kimi insan zengin olma isteğiyle var gücüyle çaba harcar.
  • İhtiyaç – Dürtü – Güdü – Davranış – Güdülenme

Güdülenme Döngüsü

 

Güdü Çeşitleri

1. Fizyolojik güdüler (İç Dürtüler)

  • Organizmanın temel fizyolojik gereksinimlerini karşılayıp varlığını sürdürebilmesini sağlayan, doğuştan getirilen (öğrenilmemiş) güdülerdir. Örneğin, açlık, annelik, uyku, cinsellik, susuzluk vb. iç dürtüler en etkili olanlardır.
  • Fizyolojik güdüler doğuştan getirildiği halde, bazıları organizmanın belli bir olgunluğa ulaşmasından sonra ortaya çıkarlar. Örneğin, annelik ve cinsellik güdüleri bu türdendir.
  • Fizyolojik güdüler, hem insanlarda hem de hayvanlarda görülür. Bunların içgüdülerle karıştırılmaması gerekir. İçgüdüler sadece hayvanlarda bulunan türe özgü davranışlardır. Ancak fizyolojik güdüler türe özgü değildir. Örneğin, sadece örümcekler ağ yaptığı için bu davranış içgüdüseldir.

2. Sosyal güdüler:

  • İnsanın toplumsal yaşamındaki birtakım ihtiyaçla­rını karşılamasına hizmet eden öğrenilmiş güdü­lerdir. Örneğin, başarı, sevilme, sosyal onay görme, beğenilme gereksinimleri bu güdülerden kaynaklanır.

Toplumsal güdülerin şu özellikleri vardır:

  • İnsanlara özgü güdülerdir.
  • Önem dereceleri, içinde bulunulan kültüre göre değişir.
  • Kişiliğin gelişmesine ve diğer insanlarla ilişki kurmaya hizmet ederler.
  • Başkalarıyla birlikte olma, sevme-sevilme gibi az sayıdaki güdünün dışında çoğu öğrenilmiş güdülerdir.
  • Çoğu sosyal güdünün temelinde fizyolojik güdüler yattığı için, fizyolojik güdülere “birincil güdüler”, sosyal güdülere ise “ikincil güdüler” de denir. Örneğin, fizyolojik bir güdü olan cinsellik; sevme, sevilme, başkaları tarafından beğenilme gibi sosyal güdülere kaynaklık eder.

3. Psikolojik güdüler:

  • Fizyolojik ve toplumsal güdülerin dışında bir de bireylerin davranışlarını şekillendiren ya da yönlendiren psikolojik nitelikli güdüler vardır.
  • Psikolojik nitelikli güdüler bireyin doğuştan getirdiği ya da sonradan kazandığı güdüleridir.
  • Bu güdüler bireylerin kişilik ve davranış modellerini oluşturur. Çeşitli aşamalardan geçerek gelişen kişilik yapısı psikolojik güdülerin oluşma biçimini belirler ve yönünü sağlar.
  • Kişiden kişiye değişen davranışları açıklamada psikolojik güdüler etkilidir. Örnek: Bazı kişileri harekete geçirmede para, bazılarını statü ve saygınlık daha fazla etkilidir.




4. İçgüdü:

  • Doğuştan gelen, öğrenilmeden yapılan, türe özgü, otomatik (kalıpsal) davranışlara içgüdü denir. Örneğin, arının petek yapması, örümceğin ağ örmesi v.b.

İçgüdünün özellikleri şöyle sıralanabilir:

  • Organizmanın uyum yaparak yaşamını sürdürmesine yarar.
  • Aynı türün bütün üyelerinde aynı biçimde görülür, türe özgüdürler.
  • Hayvanlara özgü davranış kalıplarıdır.
  • Otomatik olarak yapılır, bilinç ve iradeye dayalı değildirler.
  • Doğuştan gelir, kalıtsaldır, öğrenilmezler.

Maslow – Güdülerin Hiyerarşisi

  • A. Maslow, insan hayatının belli dönemlerinde belli güdülerin daha etkin olduğu ve belirli güdüler doyurulmadan, diğer güdülerin insan davranışları üzerinde etkili olamayacağını öne sürmüştür. Dolayısıyla ona göre güdüler arasında önem ve öncelik derecesi bakımından hiyerarşik bir sıralama vardır.

Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi 5 ana kategoriye ayrılmaktadır:

  1. Fizyolojik İhtiyaçlar: Açlık, susuzluk ve buna benzer temel yaşamsal ihtiyaçlar
  2. Güvenlik İhtiyacı: Dış faktörlerden kaynaklı tehlikelerden korunma
  3. Sosyal İhtiyaçlar: Aidiyet, sevgi, kabul görme, sosyal yaşam vb.
  4. Değer Verilme/Saygınlık İhtiyacı: Statü, başarı, itibar, tanınma
  5. Kendini Gerçekleştirme: Gelişim, bir işi başarıyla tamamlama, yaratıcılık

Güdülenmiş Davranışın Özellikleri

  • Belli bir amaca yöneliktir.
  • Organizmayı gerilime ve etkinliğe sürükler.
  • Güdülenmiş davranış seçicidir.
  • Güdülenmiş davranışın şiddeti, onu başlatan güdünün şiddetine göre farklılık gösterir.
  • İlgi duyma ve dikkat etmede süreklilik vardır.
  • Davranışın yapılması için çaba göstermeye ve gerekli zaman harcamaya karşı isteklilik söz konusudur.
  • Konu üzerinde odaklaşma, kendini verme ve güçlüklerle karşılaştığında istenilen davranışı yapmaktan vazgeçmeme, sonuca gitmede ısrarlı olma ve kararlılık gibi olumlu davranışlar mevcuttur.

 

Güdü ve Güdülenme (Motivasyon) Konu Testi

Yorum yaz