Hafıza, Hatırlama ve Unutma

/ 17 Nisan 2018 / 167 views / yorumsuz

Hafıza, Hatırlama ve Unutma

Hafıza (Bellek):

Bilgi, anı ve yaşantıları zihinde saklama, işleme ve gerektiğinde yeniden canlandırma işlevlerini yerine getiren yetidir.

Hafıza, bu işlevleri üç adımda gerçekleştirir:

1.Kodlama: Belleğe alma (her duyduğumuzu ve gördüğümüzü belleğe almıyoruz, ancak dikkatimizi çeken, dikkatimizi yoğunlaştırdığımız şeyleri kodluyoruz ve belleğe atıyoruz).

2.Depolama: Bellekte saklama (anı, yaşantı ya da bilgileri ilgili oldukları şeye veya önem derecesine göre belleğe yerleştirir ve kaydederiz).

3.Geri getirme: Hatırlama (gerektiğinde o yaşantı veya bilgiyi tekrar zihinde canlandırırız).

Hafıza (bellek) nın üç çeşidi:

– Duyumsal bellek

– Kısa süreli bellek

– Uzun süreli bellek

Hatırlama:

Saklana bilgilerin gerektiğinde zihinde yeniden canlandırılmasıdır.

Hatırlamanın özel bir şekli de çağrışımdır.

Çağrışım:

Algılanılan, karşılaşılan bir uyarıcının onunla ilgili başka uyarıcıları bilinç düzeyine getirerek hatırlatması olayıdır. Çağrışım ikiye ayrılır:

-Serbest çağrışım:

Herhangi bir sınırlandırma olmasızın yapılan çağrışımdır. Örnek: Futbol takımı – Arda – Barcelona – İspanya – Franko…

Güdümlü çağrışım:

Belli bir özellikle sınırlandırılmış olan çağrışımdır. Örneğin, Türkiye Süper Ligi’nde oynayan futbol takımları.

Çağrışım ilkeleri:

Benzerlik:

  Sarı – Lacivertin Fenerbahçe ve Ankara Gücü’nü hatırlatması…

Karşıtlık:

  Akın karayı, iyinin kötüyü çağrıştırması gibi…

Zamanda yakınlık:

İlkbahardan sonra yazın gelmesi…

Mekanda yakınlık:

  Ocağın fırını, buzdolabının başka mutfak aletlerini hatırlatması gibi…

Unutma

Gerektiği durumda bir anı, bilgi veya yaşantının tekrar zihinde canlandırılamamasıdır.

Unutmanın sebepleri:

a. Kullanılmama Yüzünden Unutma

b. Anıların Sistemli Biçimde Bozulması

c. Ket Vurma yoluyla Unutma

Ket vurma farklı zamanlarda edinilen, bilgi veya yaşantıların birbiri üzerinde bozucu etki göstererek unutmaya yol açmasıdır. İki şekilde gerçekleştir:

1. İleriye Ket Vurma:

Eskiden (önceden) edinilen bilgi veya yaşantının yeni olanı unutturmasıdır. Örneğin: Önceden öğrenilen Matematiksel bir işlemin, yeni öğrenileni unutturması. Üniversiteye başlayan öğrenciye öğrenci numarası sorulduğunda Lisedeki okul numaranı söylemesi.

2. Geriye Ket Vurma:

Yeni bilginin eski bilgiyi unutturmasıdır. Örneğin, yeni edindiğiniz hattın numarasını öğrendikten sonra eski numaramızı unutmamız gibi.

d. Motivasyonlu Unutma:

Bireyde kaygı ve rahatsızlık yandıran anı ve yaşantıların bilinçaltına bastırılması. (Bastırma savunma mekanizması ile aynı şeydir)

e. Diğer sebepler:

Organik nedenler, amnezi, alkol, uyuşturucuya bağlı sinir sistemi harabiyetleri, travma vb…

Unutma ile ilgili bilgiler:

  • Mutlak unutma yoktur.
  • Yeni öğrenilenlerden eskiye doğru gerçekleşir.
  • Anlamlı ve somut ve ahenkli materyaller daha geç unutulur.
  • Başlangıçta daha hızlıdır, giderek yavaşlar. (Ebinghause)

Ebbinghaus’un Unutma Eğrisi ve Öğrendiklerinizi Unutmamanın Yolu

Yorum yaz

Kategoriler
E-Mail Aboneliği

E-Posta adresinizi aşağıdaki bölümden bültenimize ekleyerek yeni yazılarımızdan haberdar olabilirsiniz.