Öğrenme ve Öğrenme Yolları – II

/ 15 Nisan 2018 / / yorumsuz

Öğrenme ve Öğrenme Yolları

Öğrenme ve Öğrenme Yolları konusuna devam ediyoruz. Öğrenme ve öğrenilmiş davranışın özellikleri ile Koşullanma Yoluyla Öğrenme konuları için buraya tıklayın. Şimdi diğer öğrenme yolları ile devam ediyoruz:…

1. Koşullanma Yoluyla Öğrenme: Klasik Koşullanma ve Edimsel Koşullanma için tıklayın!

2. Model Alarak (Gözleyerek) Öğrenme

Bazı şeyleri öğrenirken çevremizdeki diğer insanları gözleyerek veya model alarak yaparız. Bu tür öğrenmelere model alarak öğrenme denir. Bu öğrenme, hem hayvanlarda hem de insanlar da görülür. Mesela; küçük bir kız çocuğu, annesini taklit ederek, kendi oyuncak bebeğini giydirmesi, uyutması, Papağanların da insanların konuşmalarını taklit ederek konuşması.

–Kişilik gelişimi ve sosyalleşme açısından önemlidir.

–Kişi kendisinden yaş, statü vb açılardan daha üstün olan kişileri taklit eder.

3. Bilişsel öğrenme:




Bilgiyi kaydetme ve farklı bir tarzda işlemeye başlamaya dayalı öğrenmedir. Daha teoriktir.

Biliş insanın dünyayı tanıma, anlama ve öğrenmeye yönelik gösterdiği tüm zihinsel etkinlikleridir. Bilişsel öğrenmenin diğer adı karmaşık öğrenmedir. En üst düzeydeki öğrenmedir. İnsan öğrenmelerinin çoğu bilişsel öğrenmedir.

Bilişsel öğrenme zihinde oluşur; zihinde yapılan işlemlemeleri (algılama, hatırlama, bellek, düşünme gibi) içerir. Bilişsel öğrenmede dıştan alınan uyarıcılar algılanır, önceki bilgilerle karşılaştırılır ve yeni bilgiler oluşturulur. Oluşturulan bu bilgiler belleğe depolanır. Bu sırada eski bilgilerde yeni anlamlar ve bağlar kazanır. Mesela; ders çalışırken yapılan öğrenme bilişsel öğrenmedir.

Örneğin: Okulda öğrendiklerinizi dershanede sınava dönük olarak hem tamamlar, hem de test mantığı ile nasıl kullanacağınızı öğrenirsiniz.

Aşağıdaki diğer öğrenme yolları Bilişsel Öğrenmenin birer çeşidi sayılabilir:

a. Farkında Olmadan Öğrenme

Tolman yaptığı araştırmalar sonucunda bazı öğrenmelerin istem dışı gerçekleştiğini kanıtlamıştır ve bu tür öğrenmelere “gizli (örtük) öğrenme” adını vermiştir. Bu öğrenme, öğrenmeye yönelik herhangi bir çaba sarf etmeden ve istek duymadan gerçekleşir. Çoğu zaman ihtiyaç anında davranışa dönüştüğü zaman öğrenmenin olduğu fark edilir.

Mesela; her gün dershaneye gidip gelirken çoğu iş yerlerini, yolları bu şekilde öğreniriz.

b) Yer (Mekân) Öğrenme:

Çevremizdeki eşyaların, nesnelerin yerlerinin zihnimizde bilişsel haritasını (sağ, sol, kuzey, güney, yukarıda, aşağıda, merkezde vb.) çizmektir. Mekânla ilgili ipuçlarından yola çıkılarak bu öğrenme yapılır. Mesela; evim caminin arkasında, Trabzon Türkiye’nin kuzeyinde gibi.

c. Kavrayış Yoluyla (Sezgisel-İçgörüsel) Öğrenme:

Bir sorunun çözümünü, zor bir durumdan çıkışı birden ve bütünsel bir kavrayışla bulmaya dayalı bir öğrenmedir.

Örnek: W.Köhler’in maymunu

Köhler’e göre öğrenmede öğrenen kişi, bütün durumu amaçlar arasındaki bağları algılamayı ya da mantıksal ilişkileri anlamayı içeren yeni bir şekilde görür. Köhler, İçgörüsel öğrenme konusunda maymunlarla çalışmalar yürütmüştür. Bu çalışmalardan en önemlisi Sultan isimli bir maymunla yaptığı çalışmadır. Köhler, maymunun en sevdiği yiyeceği maymunun bulunduğu kafesin hemen dışına koymuş ve mesafeyi bedeniyle uzanamayacağı bir mesafede bırakmıştır. Ancak kafes içinde maymunun birleştirerek uzatabileceği sopalar koymuştur. Sultan kafes dışındaki muza eliyle ulaşamayacağını anlayınca kafes içinde bulunan sopaları incelemiş ve uzun bir düşünme sürecinden sonra sopaları birbirine ekleyerek kafes dışındaki muza ulaşabilmiştir. Bir başka çalışmada başka bir maymunun yetişemeyeceği ve tırmanamayacağı bir şekilde muz kafesin üzerine bağlanmış ve içeriye de kutular konulmuştur. Maymun kutuları üst üste koyarak kutulara tırmanıp tavanda asılı olan muzu alabilmiştir.

İçgörüsel öğrenme de deneme-yanılma kuramında olduğu gibi çözüme ulaşmak için denemeler yapılıp sonuca ulaşılamadığı durumlarda yeni denemelere girişilmez. Aslolan problemin çözümü için deneme yanılma yoluna gitmeden zihinsel olarak problemin çözülüp çözümün uygulamaya geçirilmesidir.

İçgörüsel öğrenmede, öğrenme birdenbire meydana gelmiş gibi görünse de süreç aslında uzun bir düşünme, tüm uyarıcılar arasında bağlantıları kurma ve eyleme geçme aşamalarından oluşmaktadır.

Bu aşamalar;

* Problemin çözümü için gerekli olan tüm öğelerin görülmesi,

* Öğelerin arasındaki ilişkilerin kurulması ve yeni ilişkileri algılanması,

* Uzun süren bir problem çözme dönemi, başka bir ifadeyle uzun bir ön çözüm dönemi

* Problemin çözümlenmesi

İçgörüsel öğrenmede çözüm öncesi dönemden çözüme Geçiş uzun sürmekle birlikte çözüm genellikle ani ve hatasız olarak gerçekleşir. Elde edilen çözümler benzer problemlerin çözümünde de kullanılabilir.

Öğrenme ve Öğrenme Yolları Konu Testi için tıklayın!

ç. Motor (Psikomotor) Öğrenme:

Alet kullanma ve bedensel hareketleri öğrenmedir, tekrara dayalı otomatikleşme ve giderek kusursuzlaşma söz konusudur.

Daha çok becerilerin geliştirilmesine yönelik bir öğrenmedir. Bu öğrenme bir işin, davranışın nasıl daha iyi, hızlı, doğru ve hatasız yapılacağının öğrenilmesidir.

Mesela; Çatal kaşıkla yemek yemeyi öğrenmek, Daktilo de yazmayı öğrenme, otomobil kullanmayı öğrenmek, bir müzik aletini kullanmayı öğrenmek.

Psikomotor öğrenmede beden, kas, zihin ve yapılacak iş arasında bir eşgüdüm söz konusudur. Ancak, motor öğrenmelerde üzerinde daha çok durulan şey, davranışın yapılış tarzıdır. Motor öğrenme genellikle davranışın yapılmasındaki hız ve hatasızlıkla ölçülür. Mesela; daktilo sınavlarında hız değerlendirilirken hatalar da hesaba katılır.

Örneğin: Piyano çalma, daktilo kullanma, araba sürme, jimnastik hareketleri …

d. Deneme-Yanılma Yoluyla Öğrenme




Organizma yaşam süresince birçok problemle karşılaşır. Bu problemlerin çözümleriyle ilgili genelde hiçbir fikri de yoktur. Bu nedenle organizma, amaca ulaşmak için veya problemi çözmek için çeşitli davranışlarda bulunur. Bu davranışlardan çözümü sağlayan davranışların benimsenip çözümü sağlamayan davranışların ise terk edilmesiyle gerçekleşen öğrenmeye deneme-yanılma öğrenmesi denir. Hem koşullanma sürecinde hem de bilişsel öğrenme sürecinde deneme-yanılma süreci vardır.

Bu konuda ilk bilimsel çalışmayı Thorndike  fare deneyiyle yapmıştır.

Thorndike fare deneyinde;

  •  Aç bir fare bir labirente yerleştirilir.
  •  Labirentin diğer ucuna belirli bir miktarda peynir koyulur.
  •  Fare çeşitli yöntemler kullanarak peynire ulaşır.
  •  Aynı fare tekrar aynı labirente koyulduğu zaman daha kısa sürede peynire ulaştığı görülmüştür.

Bunun için deneme – yanılma yoluyla öğrenmede;

  •  Hedef, amaç ve problem bellidir.
  •  Güdülere yani amaca  yönelik bir davranış sergilenir.
  •  Bu denemeler sonucu bilgi kalıcı hale gelir.

Edison’un ampulü bulması, kilitli bir kapıyı birçok anahtar deneyerek açma, televizyon kumandasındaki tuşların işlevlerini çoğu kere deneme yanılma yoluyla öğreniriz.

Öğrenme ve Öğrenme Yolları Konu Testi için tıklayın!

Öğrenme ve öğrenme yolları için tıklayın!

Öğrenme yollarına devam için tıklayın!

Öğrenmeyi Etkileyen Faktörler için tıklayın!

Yorum yaz

Kategoriler
E-Mail Aboneliği

E-Posta adresinizi aşağıdaki bölümden bültenimize ekleyerek yeni yazılarımızdan haberdar olabilirsiniz.