Psikoloji Bilimini Tanıyalım

/ 10 Nisan 2018 / / yorumsuz

Psikoloji Bilimini Tanıyalım

Lise Psikoloji Dersi Özet Konu Anlatımlarına 1. Ünite Psikoloji Bilimini Tanıyalım ile başlıyoruz.

Psikolojinin Tanımı:



Psikoloji, Yunanca Psyche (ruh) ve Logos (bilgi, bilim) sözcüklerinden türetilmiş bir sözcük. Sözcük anlamı “Ruhbilimi”.

Günümüzde psikoloji, organizmanın davranışlarını inceleyen pozitif bir bilimdir.

Organizma – Davranış – Pozitif Bilim

Organizma: İnsan ve hayvan. Canlı insan ve hayvan bedenleri.

Psikolojinin temel konusu insan davranışları; ancak hayvan davranışları üzerinde de çalışmalar yapar. Neden?

Hayvan davranışlarının incelenme nedenleri:

  • Öncelikle temel amaç yine insan davranışlarını daha iyi tanımadır;
  • Bazı deneysel çalışmaların insan üzerinde yapılmasının etik açıdan yanlış olması (Örneğin, insanı bir kobay gibi labirente koymak doğru değildir.);
  • Hayvanların organizması ve davranışlarının insana benzerlik göstermesi (Acıkan bir fare ile insanın davranışları arasındaki benzerlik gibi);
  • Hayvanların ömrünün insana göre daha kısa olması…

gibi nedenlerle hayvan davranışları da incelenir.




→ Pozitif bilim: Deney ve gözlem gibi yöntemlerle olayları ve olguları inceleyen bilim.

→ Davranış: Organizmanın iç veya dış bir uyarıcıya karşı gösterdiği tepkiye davranış denir.

Davranışçı psikologlar, organizmanın sadece gözlenebilen tepkilerini davranış saymıştır. Günümüzde ise, organizmanın gösterdiği ve herhangi bir yolla ölçülebilen her türlü etkinlik bir davranıştır.

  • Organizmanın gözlenebilen veya ölçülebilen tüm etkinlikleri bir davranıştır denilebilir.
  • Davranışlar çok nedenli ve karmaşıktır. Örneğin, aynı davranışı yapan kişilerin sebepleri farklı olabilir.
  • Davranışlar zaman içerisinde yaşanır ve süreklidir. Bu süreklilik hem bizden kaynaklanır, hem bizi biz yapar; davranışlarımız alışkanlıklarımızı, alışkanlıklarımız karakterimizi oluşturur …
  • Davranışlar özneldir. Yani kişiden kişiye değişir. Aynı uyarıcıya organizmalar farklı tepkiler verebilir, bazen de tepkileri aynı olabilir. Farklı uyarıcılar organizmalarda aynı tepkiye sebep olabilir, farklı tepkiye de sebep olabilir.

 

Davranış Çeşitleri ve Etkileyen Faktörler



Davranış çeşitleri:

Gözlenebilme durumuna göre davranışlar:

  • Gözlenebilen: Yürüme, konuşma, koşma …
  • Gözlenemeyen: Sevinme, üzülme, düşünme …

İstem (irade) açısından davranışlar:

  • İradeli: Düşünme, konuşma, yürüme, hayal kurma …
  • İradesiz (istem dışı): Refleksler, içgüdü davranışları …

Davranışı etkileyen faktörler:

  • Organik faktörler: Yaş, cinsiyet, iç salgı bezleri …
  • Psikolojik durum: Korkunca kaçma ve titreme, sevinçliyken zıplama, gülme gibi …
  • Çevre: Fiziksel ve sosyal çevre …
  • Geçmiş yaşantı ve deneyimler: Çocukken köpek tarafından ısırılan kişinin köpeklerden korkması…
  • Tutum ve beklentiler: Spor ve siyaset ile ilgili tutumlarımız …

Psikolojinin Amaçları

  • Betimleme: Organizmanın davranışlarıyla ilgili betimlemelerin yapılması …
  • Açıklama: Davranışların sebeplerini, aralarındaki neden-sonuç ilişkilerinin ortaya çıkartılması …
  • Yordama (Öngörü): Davranışları önceden kestirebilme, kimin ne zaman, nasıl davranabileceğini, ne yapabileceğini tahmin edebilme …
  • Kontrol: Davranışları kontrol altına alma …



  • İnsanı anlama çabası olarak psikolojinin tarihini Eski Yunan’a kadar geri götürmek mümkündür.
  • Rönesans ile birlikte tür olarak insanın değil de, birey olarak insanın düşünürlerin ilgi alanına girmeye başladığı görülür.
  • İnsan zihni T. Hobbes (1588–1679), J. Locke (1632–1704), G. Berkeley (1685–1753) gibi Görgücü (Empirizm/deneycilik) düşünürler, D. Hume (1711–1776) gibi Çağrışımcı (Davranışçılık) düşünürlerce ele alınır.
  • Bilimsel psikolojinin diğer öncüleri arasında olan G. W. Leibnitz (1646-1716) ve I. Kant (1724-1804) sayılabilir.
  • G.T. Fechner (1801–1887), zihnin ölçülmesinde kullanılabilecek psikofizik teknikler geliştirmiştir.
  • Önceki düşünürlerin ortaya koydukları fikirler W. Wundt (1832–1920)’un psikoloji bilimini kurmasına zemin hazırlamıştır.
  • Nitekim 1879’da Leipzig’de psikoloji laboratuarı kurarak psikoloji bilimini kurmuştur. İlk psikoloji deneyleri burada yapılmıştır.
  • Deneysel bir bilim olarak psikolojinin kuruluşu ile birlikte konusunun ne olacağı ve hangi yöntem veya yöntemleri kullanacağı ile ilgili farklı fikirler ortaya çıkmıştır.
  • Yani, psikoloji bağımsız bir bilim olduktan sonra farklı yaklaşımlar ortaya çıkmıştır: Yapısalcılık, işlevselcilik, davranışçılık, psikoanalitik, gestaltçı yaklaşım, bilişsel yaklaşım vb.

Yorum yaz