Psikolojinin Temel Süreçleri:

/ 11 Nisan 2018 / / yorumsuz

Bilinç ve Dikkat

Bilinç:

  • Bireyin belirli bir anda ve belirli bir durumda kendisinin ve çevresinin farkında olması, haberdar olması durumudur.
  • Bilinçlilik durumunun farklı dereceleri ve biçimleri vardır. Örneğin: Uyku, uyanıklık, hipnoz, meditasyon v.b. Biçimleri ve
    Örneğin: Dalgın olma ile cin gibi uyanık olma gibi farklı dereceleri.

Normal Bilinç Durumları

–  Dikkatin uyanık olduğu,

–  Uyarıcıları algılayabildiği,

–  Algılarını bilgiye dönüştürebildiği durumdur.

  • Bireyin belirli bir anda duyumlayabildiği alana bilinç alanı, o duyum alanı içinden dikkatini yoğunlaştırdığı nesne veya olay ise bilinç odağını oluşturur. Örneğin, şu an içinde bulunduğunuz oda veya sınıf içindeki her şeyle birlikte bilinç alanınızı, dikkatini yoğunlaştırdığınız öğretmen ve anlattıkları ise bilinç odağınızı oluşturur.

Bilincin Fizyolojik Temelleri

Bilinç beyin kabuğu, sinir hücreleri ve bunlar arasındaki bağlantılardan oluşan ağsı yapının birlikte gerçekleştirdiği işlevlerle ortaya çıkar ya da bunlar arasındaki ilişki ve etkileşimin sağlıklı ve normal olarak yürüdüğü durumdur. Bu organların sağlığını kaybetmesi durumunda bilincimizi de yitiririz.

Örnek: Trafik kazası, zehirlenmeler … “Bilinci kapalı”

Nörofizyoloji:

  • Sinirsel yapının bilinç üzerindeki etkisini ve yapısını inceleyen bilimdir.

Lokalizasyon:

  • Beynin belirli bölgelerinin elektriksel uyarımlardan yararlanarak farklı işlevlerinin yerlerini saptamaya çalışmadır.

Beyin Lobları

İnsan beyninde beş ana lob bulunur. Bunlar:

  • Frontal lob: Bilinçli düşünme; zarar görmesi durumunda ruh hali, hissiyat değişikliği olabilir.
  • Parietal lob: Çeşitli duyu organlarından gelen bilgileri birleştirmede önemli rol oynar. Ayrıca nesnelerin kullanılması ve bazı mekansal görüş işlemelerinde parietal lobun kimi bölümleri rol alır.
  • Oksipital lob: Görme duyusuyla ilgili bilgilerin işlendiği lobdur. Hafif zarar görmesi halüsinasyonlara sebep olur.
  • Temporal lob: Ses ve kokunun algılanması, aynı zamanda da yüzler, mekanlar gibi karmaşık uyaranların işlenmesi bu lob tarafından sağlanır.
  • Serebellum: Duyu organlarından gelen bilgilerle hareketi ilişkilendirir. Bu lob özellikle dengenin sağlanmasında önemli rol oynar.

Psikolojinin Temel Süreçleri: Bilinç ve Dikkat Konu Testi için tıklayın!

Farklı bilinç durumları:

-Uyku – rüyalar

-Meditasyon

-Hipnoz

-Madde bağımlılığı

Uyku ve Rüyalar:

Uyku ana hatlarıyla beş devreden oluşur. Bu devrelerde ikiye ayrılır.

–Non-REM  devresi

–REM devresi

  • Non-REM (NonRapid Eye Movement) devresi:

–Toplam dört evreden oluşur.

–İlk iki evre kolay uyanılan evredir.

–Sonraki iki evre ağır uyku evreleridir. Protein sentezinin yapıldığı, büyüme hormonlarının salgılandığı evredir. (Saat 10-11 ile 2-3 arası)

  • REM Evresi:
    Hızlı göz hareketleri ile belirlenen ve rüyaların görüldüğü evredir.

Rüyalar:

  • Gelecekle ilişkisi yok denecek kadar az.
  • Rüyaların içeriğinin belirlenmesinde:

–Geçmiş yaşantılar,

–Uyku anındaki iç veya dış koşullar,

–Günlük yaşantılar,

–Kaygı ve endişeler etkilidir.

  • Rüya görmeyen kimse yoktur.
  • En çok REM döneminin sonuna doğru görülen rüyalar hatırlanır.
  • Bir gece rüya görülmezse takip eden gecede telafi edilir.

Rüyaların İşlevleri:

Rüyaların belli başlı şu işlevleri vardır:

  • Çözümlenememiş çatışmaların, doyumsuz kalan güdülerin doyurulmasını sağlar.
  • Ruhsal yaşantıyı bozan endişe ve kaygılarla baş etmeyi sağlar.
  • Uyku anında ket vurma az olduğu için öğrenilenlerin unutulmasını da engeller.
  • Anı, yaşantı ve bilgilerin düzenlenmesini sağlar. (Arşivleme ve dosyalama …)

Uyku bozuklukları:

  • Sık sık uyanma, uykunun sürdürülememesi,
  • Uykuya dalmakta zorlanma,
  • Yeterli uyunduğu halde yorgun kalkma,
  • Uyku süresinde yetersizlik ve erken uyanma,
  • Uyurgezerlik,
  • Aşırı uykuculuk,
  • Narkolepsi (birden gelen ve birkaç saniye ile birkaç saat arasında değişen REM uykuları),
  • Uyku felci (Uykunun başlangıcında veya sonunda kıpırdayamama ve konuşamama),
  • Apne (soluk alamama sonucunda uyanma).




Biyolojik saat (Biyoritm)

Biyoritm:

  • Organizmanın günlük yaşamının ritmine ve biyolojik alışkanlıklarına dayalı olarak zamanı (içinde bulunduğu anı-saati) ve geçen zamanı algılamasıdır.
  • Ritmik olarak belirli zamanlarda acıkmamız, belli bir saatte uykumuzun gelmesi ve sabah belli bir saatte (saati kurmadan) uyanmamız gibi…
  • Biyolojik saat veya biyolojik ritmimiz, sarsıcı olaylar (bir kaza geçirmek ve çok üzücü bir olaya şahit olmak gibi) veya biyolojik olarak bizi etkileyen yaşantılarla bozulabilir.

Diğer Bilinç Durumları

  1. Meditasyon
  2. Hipnoz
  3. Madde Bağımlılığı

Meditasyon:

  • Bedenin işlevleri üzerinde ruhsal bir denetim kurarak, gerginliklerin, kaygıların giderilmesine yönelik yöntemdir. Kişi meditasyon ile bedeninin tüm kasları ve dokularıyla tanışıp, onları denetleyebilir, derin dilenme sağlayabilir. Kısaca, beden işlevlerini denetlemeyi sağlayan bilinçli bir tekniktir. (Yoga- Transandantal Meditasyon)

Hipnoz:

  • Telkin yoluyla bir kişinin davranış, duygu ve düşüncelerinin başka bir kişi tarafından kontrol altına alınmasıdır. Tam olmayan bir uyku halidir. Hipnozda irade durur ve kişi telkine açık hale gelir. Hipnozu yapan kişi bazı telkinlerle hipnoza giren kişide duygusal, düşünsel ve davranışlar oluşturabilir.

Madde bağımlılığı:

  • Psikolojik etkileri olan (psiko-aktif) maddeleri kullanmaya karşı gelişen bağımlılıktır. Bu tür maddeler (eroin, esrar, LSD, alkol, tütün, kahve…) bireyde uyarılma, gevşeme, uyuma veya uyanık kalma gibi davranışlara yol açar. Bağımlılık zamanla ortaya çıkar, önce psikolojik sonra fizyolojik bağımlılık ortaya çıkar, son aşamada birey bu maddeleri almak için yaşamaya başlar.

Yorum yaz