Türk siyasal sistemi geleneği açısından Türkiye’de başkanlık sisteminin uygulanabilirliği

/ 19 Ocak 2017 / / yorumsuz

Türk siyasal sistemi geleneği açısından Türkiye’de başkanlık sisteminin uygulanabilirliği

Türkiye’de başkanlık sisteminin uygulanabilirliğini sorgulayanların ve ret edenlerin birkaç temel itirazının bulunduğu görülür:

  1. Başkanlık sistemi ile üniter devlet yapısının bozulacağı, federatif yönetime geçileceği endişesi. Bu endişe, başkanlık sistemi ile yönetilen ülkelerin bazılarının (en bilinen örnek olarak başta ABD’nin) federal bir devlet olmasından kaynaklanan bir endişedir. Oysa başkanlık sistemi, sistemin özü itibariyle federal yönetimi zorunlu kılan bir sistem değildir. Başkanlık sistemi, kuvvetlerin birbirine karşı konumunu düzenleyen bir yönetim (hükümet) biçimidir. Devletin yapısı (üniter-federal) ile ilgili bir önşartı yoktur.
  2. İki meclisli bir yasama organının bulunmaması da bir engel oluşturmaz. Meclisin ikili veya tekli olması yasama organının iç işleyisi ve devletin yapısı ile ilgili bir durumdur.
  3. Başkanlık sistemi kişisel diktatörlüğe ve padişahlığa dönüşe yol açar endişesi de sistemin dayandığı katı kuvvetler ayrılığı ilkesi ve başkanın zaman sınırlı olarak görev başına gelmesi nedeniyle yersiz bir endişedir. Bu endişe ile ilgili en büyük güvence de halkımızın demokrasiyi benimsemiş olmasıdır. Latin Amerika ülkeleri örneğinden hareketle dikta tehlikesini öne sürmek, 60’dan itibaren yaşanan darbeleri ve özellikle 80 İhtilali sonrasında görev başına gelen askeri yönetimin bile kalıcı olamadığı gerçeğini göz önünde bulundurmadıkları açıktır. Bu iddia ve endişe, başkanlık sisteminin temelde bir siyasal rejim değil, sadece bir hükümet sistemi olduğunu da görmezden gelmektedir. Başkanlık sistemi ile parlamenter sistem arasında demokratiklik açısından bir kıyas yapılacak olursa başkanlık sisteminin katı erkler ayrılığı nedeniyle daha demokratik bir sistem olduğu görülür.
  4. Başkanlık sistemi rejim değişikliğine yol açar endişesi de yersizdir. Çünkü başkanlık sistemi rejimin niteliği (laik, demokratik bir cumhuriyet) ile ilgili değil, sadece hükümet etme, kuvvetlerin birbirine göre yer ve konumu ile ilgili bir sistemdir. Bütün bir siyasal sistemin niteliğini değiştirecek herhangi bir değişiklik veya düzenleme olmaksızın, sadece yürütmede tek başlılığı, yasama ve yürütme organları arasında kontrol ve denge (checks and balances) ilkesine dayalı katı bir ayrımı getiren bir hükümet sistemidir.

Yorum yaz