Toplumsal Gruplar

/ 25 Nisan 2018 / / yorumsuz

Toplumsal Gruplar

Toplumsal Grubun Tanımı:

Belirli amaçları gerçekleştirmek doğrultusunda bir araya gelen ve aralarında sosyal ilişki bulunan en az iki bireyin oluşturduğu insan topluluklarına toplumsal grup (küme) denir.

Toplumsal Grubun Özellikleri:

  • Her grubun kendine özgü bir amacı vardır.
  • Gruplar, bireyin tek başına karşılayamadığı gereksinimlerini karşılamasını sağlar.
  • Gruplar bu işlevlerini yerine getirdikleri sürece varlığını sürdürür.
  • Gruplar, bireyin ait olma güdüsünü doyurmasını sağlar.
  • Gruplar, bireyin toplumsallaşmasını sağlar. Birey toplumsal kişiliğini grup içinde kazanır.
  • Gruplar üyelerine ortak bir bilinç kazandırır.
  • Gruplar, üyeleri arasında belli bir işbölümü gerçekleştirerek birlikte iş yapma alışkanlığını kazandırır.
  • Gruplar, bireylere statü ve rol kazandırır.
  • Gruplar, üyeleri arasında yardımlaşma ve dayanışma duygularını güçlendirir. Bireyler arasında sosyal yakınlık oluşmasını sağlar.
  • Her grubun kendine göre belirli norm ve değerleri vardır. Bireylerin bu norm ve değerlere uygun davranışlarda bulunmalarını sağlamak için toplumsal kontrol işlevini yerine getirir.

Toplumsal Grup Çeşitleri

Grupları bazı ünlü toplum bilimcilerin anlayışları ve belirli ölçütler doğrultusunda sınıflandırabiliriz.




1. F. Tönnies’e Göre

a) Cemaat (Topluluk)

b) Cemiyet (Toplum)

2. E. Durkheim’a Göre

a) Mekanik dayanışma gösteren gruplar

b) Organik dayanışma gösteren gruplar

3. H. Cooley’e Göre

a) Birincil Gruplar:

b) İkincil Gruplar:

F. Tönnies’e Göre Toplum-Topluluk (Cemiyet-Cemaat):

Toplum, ortak alışkanlıklara, düşüncelere ve tutumlara sahip; belli bir toprakta yaşayan ve kendilerini bir toplumsal birim sayan en geniş insan kümesi, olarak tanımlanır. Topluluk ise, üyeleri birbirlerine duygusal bağlarla bağlı, toplumsal ilişkilerin yüz yüze olduğu herhangi bir toplumsal küme, biçiminde ifade edilir. Böyle bir ayırımı, “insanlar arası ilişkilerin türü” nü temele alarak yapan, toplum bilimcilerden biri Tönnies tir. Tönnies’in ayırımına göre cemaat ve cemiyetin özellikleri şöyle gösterilebilir.

Cemaatin özellikleri:

  1. Ortak irade esastır.
  2. Zümrenin çıkarı başta gelir.
  3. İnanç
  4. Din ve din adamlarının fikri belirleyicidir.
  5. Töreler, gelenekler ve adetler etkilidir.
  6. Yaş ve cinsiyete dayalı işbölümü ve doğal dayanışma geçerlidir.
  7. Mülkiyet ortaktır.

Cemiyetin özellikleri:

  1. Bireysel irade esastır.
  2. Bireylerin çıkarı başta gelir.
  3. İnancın yerini ideoloji alır.
  4. Din ve dinsel otoriteler değil, kamuoyunun fikri belirleyicidir.
  5. Moda ve fikir akımları etkilidir.
  6. Sözleşmeli dayanışma, ticaret, değişim ve organik dayanışma söz konusudur.
  7. Mülkiyet bireyseldir.

E. Durkheim’a Göre Toplumsal Gruplar:

a) Mekanik Dayanışmalı Gruplar

  • Sanayileşme öncesi süreci yaşayan, kırsal nitelikli yaşam tarzını sürdüren topluluklara özgüdür.
  • Bu dayanışmaya göre toplumsal ilişkilerini sürdüren bireyler, topluluğu ilgilendiren sorunların çözümünde omuz omuza” verirler.
  • “Birimiz hepimiz için, hepimiz birimiz için!” sloganı bu gruplardaki dayanışmanın niteliğini gösterir.
Örnek: Köyler…

b) Organik Dayanışmalı Gruplar

  • Sanayileşmiş, sosyo-ekonomik anlamda gelişmiş toplumlara özgü dayanışma biçimidir.
  • Nüfus artışı, işlerin farklılaşması sonucu doğan gelişmiş bir işbölümüne dayanır.
  • Farklı bir iş ve üretim yapan bireyler, yalnızca kendi gereksinimlerini karşılamakla kalmaz, diğer insanların da gereksinimini karşılayacak düzeyde mal ve hizmet üretimi yaparlar.
  • Birbirleriyle akılcı kuralların belirlediği bir dayanışma gerçekleştirirler.
Örnek: Kentler..

H. Cooley’e Göre Toplumsal Gruplar

a) Birincil Gruplar

  • Yüz yüze, içtenlikli, senli benli ilişkilerin görüldüğü, üyeleri arasında akrabalık, dostluk ve sevgi bağlarının oluşturduğu sosyal bir yakınlık olan gruplardır.
  • Birincil grupların üyeleri arasında “biz” duygusu vardır.
  • Aile, komşuluk, akrabalık v.b grupları bu türdendir.

b) İkincil Gruplar:

  • Resmiyet esasına dayanan, kişisel çıkarların önem taşıdığı, üyeleri arasında akılcı ve yazılı normlara dayanan ilişkilerin bulunduğu gruplardır.
  • İkincil gruplar, sanayi toplumlarında yaygın olarak görülürler. Kültürel farklılaşma ve iş bölümünün yaygınlaşması, bu tür grupların sayısını artırmaktadır.
  • Şirketler, sendikalar bu gruba girer.

4. Birey Sayısına Göre:

  • Küçük Gruplar: Aile, yönetim kurulu, takım vb…
  • Büyük Gruplar: Meclis, bölük, tabur vb…

5. Kuruluş Biçimine Göre:

  • Formel Gruplar: Dernek, sendika, vergi dairesi, hastane…
  • İnformel Gruplar: Aile, arkadaşlık grubu, akrabalık grubu …

6. Bireylerin Katılım Biçimine Göre:

  • İsteğe Bağlı Gruplar: Oyun, okul, iş ve arkadaşlık gibi…
  • İsteğe Bağlı Olmayan Gruplar: Aile ve millet gibi…

7. Sürelerine Göre:

  • Süreli Gruplar: Gezi grubu, miting grubu …
  • Sürekli Gruplar: Aile gibi…

8. Toplumun Algılamasına Göre:

  • Sosyal Gruplar: Amaçları toplumsal norm ve değerlere aykırı olmayan, etkinlikleri toplum tarafından onaylanan gruplardır (Aile, meclis, bakanlar kurulu vb).
  • Asosyal Gruplar: Amaçları toplumun norm ve değerleri ile çelişen, etkinlikleri toplum tarafından onaylanmayan gruplardır (Çeteler, kaçakçı ve uyuşturucu şebekeleri gibi).

Sosyal Yapı ve Unsurları Konu Testi için tıklayın!

Grup Niteliği Taşımayan Topluluklar:

1. Toplumsal Yığınlar

  • Etkin Kalabalıklar
  • Seyirci ve Dinleyiciler
  • Gösteri Topluluğu
  • Tören Toplulukları

2. Toplumsal Kategoriler

  • Toplumsal Sınıflar: İşçi, işveren vb.
  • Toplumsal Azınlıklar: Batı Trakya Türkleri
  • Kitleler: Hürriyet okurları, hayvan severler …

Toplumsal Yapı ve Unsurları ünitesi konu başlıkları

Yorum yaz